Dla lekarzy

Subterraneoterapia

Subterraneoterapia polega na poddawaniu chorych synergistycznemu działaniu zespołu bodźców natury fizycznej, chemicznej i biologicznej występujących w przestrzeniach podziemnych.

Mikroklimat oddziałuje na organizm człowieka ogólnoustrojowo (działanie bodźcowe) oraz miejscowo (w drogach oddechowych) poprzez izolację od alergenów oraz innych czynników drażniących i szkodliwych. Wysoka koncentracja NaCl w aerozolu występującym w przestrzeniach podziemnych pobudza czynność motoryczną i wydzielniczą nabłonka dróg oddechowych, a także wpływa na ich oczyszczanie i nawilżanie.

     


Mikroklimat

Stabilne warunki klimatyczne (temperatura 12,9 - 14,5°C oraz wilgotność 60 - 75%) zapobiegają skurczowi oskrzeli i wysychaniu śluzówek dróg oddechowych, stymulują mechanizmy adaptacyjne w organizmie.

Czystość powietrza izolująca od czynników drażniących (smogu/zanieczyszczeń) i alergenów obecnych w powietrzu na powierzchni ziemi.

Stężenia drobnocząsteczkowego pyłu zawieszonego (PM – ang. Particulate Matter) zarejestrowane w trakcie pomiarów prowadzonych w komorach Uzdrowiska Kopalnia Soli „Wieliczka” wyniosły średnio 20 μg/m3, podczas gdy stężenia na powierzchni często przekraczają poziom alarmowy czyli 300 μg/m3[3]. Zarejestrowano także wyjątkowo niskie stężenia pyłu respirabilnego (PM2,5), na poziomie wynoszącym średnio 7 μg/m3. Takie stężenia należy uznać za poziom wyjątkowo niski. Norma europejska dla PM2,5 wynosi 25 μg/m3. Ten rodzaj pyłu ma największe znaczenie dla naszego zdrowia, ponieważ, ze względu na niewielkie rozmiary cząstek (średnica 2,5 μm) dociera on do naszych płuc. Ogromne znaczenie ma nie tylko ilość, ale także jakość występującego w powietrzu pyłu. 80% aerozolu podziemnego stanowi chlorek sodu, podczas gdy na powierzchni mamy do czynienia z metalami ciężkimi, benzo(a)pirenem i innymi wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi oraz lotnymi związkami organicznymi. Podziemny mikroklimat, charakteryzujący się niskim stopniem zapylenia, pozytywnie wpływa na układ oddechowy i samopoczucie a także potęguje efekty prowadzonej pod ziemią rehabilitacji pulmonologicznej.


Wykres 1. Średniodobowe stężenie PM2.5 w Uzdrowisku Kopalnia Soli „Wieliczka” i w Krakowie.

Aerozol bogaty w składniki mineralne (3,0 - 8,0 mg/m3), szczególnie jony sodu, potasu, wapnia i chlorków - działa przeciwzapalnie i pomaga w oczyszczaniu dróg oddechowych.

Wykres 2. Zawartość jonów soli rozpuszczalnych w wodzie w badanych próbkach powietrza z komory Boczkowskiego.

Wykres 3. Udział procentowy oznaczanych jonów w próbkach powietrza z komory Boczkowskiego.

Wyjątkowa czystość mikrobiologiczna sprzyja przywróceniu równowagi bakteriologicznej (lub: prawidłowej flory bakteryjnej)

Wykres 4. Porównanie stężenia zarodników grzybów z rodzaju Cladosporium w Uzdrowisku Kopalnia Soli „Wieliczka” i w powietrzu w Krakowie.

Jonizacja (stężenie 1200 – 4700 aerojonów/cm3 przewyższa kilkakrotnie wartości stwierdzane na powierzchni ziemi) wpływa korzystnie na układ oddechowy, układ nerwowy oraz gospodarkę hormonalną.

Izolacja od bodźców zewnętrznych zapewnia pełny odpoczynek psychiczny, obniża poziom stresu.

Ciśnienie atmosferyczne w komorach podziemnych jest wyższe niż na powierzchni, wzrost ten jest proporcjonalny do głębokości. Wzrost ciśnienia jest pozytywnym bodźcem klimatycznym dla organizmu człowieka, gdyż przy prawidłowym wysyceniu powietrza tlenem (jak na powierzchni ziemi) dochodzi do zwiększenia jego ciśnienia parcjalnego we krwi i tym samym lepszego zaopatrzenia tkanek w tlen.

Ruch powietrza w podziemnych wyrobiskach jest wymuszony systemem przewietrzania wyrobisk. Wpływa on na tworzenie się aerozolu solnego i jest istotnym czynnikiem sprzyjającym szybkiej regeneracji powietrza w komorach, po pobycie większych grup pacjentów.

 

Rehabilitacja pulmonologiczna

Rehabilitacja pulmonologiczna weszła do standardów leczenia ze względu na wysoką skuteczność w zmniejszaniu objawów związanych z chorobami układu oddechowego. W oparciu o zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc oraz o wytyczne European Respiratory Society i American Thoracic Society opracowany został przez zespół specjalistów Uzdrowisku kompleksowej program rehabilitacji układu oddechowego. Celem zindywidualizowanej terapii przewlekłych schorzeń układu oddechowego jest

  • poprawa jakości życia chorych na przewlekłe schorzenia układu oddechowego
  • zmniejszenie nasilenia objawów choroby
  • poprawa kontroli leczenia
  • zwiększenie świadomości i zaangażowania chorego w proces leczenia
  • poprawa tolerancji wysiłku i wydolności fizycznej.

Program leczenia opiera się na czterech istotnych elementach jakimi są:

  • wykorzystanie surowców naturalnych
  • rehabilitacja ukierunkowana na optymalne wykorzystanie układu oddechowego
  • optymalizacja postępowania farmakologicznego
  • edukacja zdrowotna.

W przebiegu procesu terapeutycznego stosuje się pogłębioną diagnostykę specjalistyczną układu oddechowego oraz monitorowanie postępów rehabilitacji. Plan treningów obejmuje ocenę wydolności wysiłkowej pacjenta oraz ustalenie indywidualnych celów rehabilitacji.

Celem zindywidualizowanej terapii przewlekłych schorzeń układu oddechowego jest:

  • poprawa jakości życia chorych na przewlekłe schorzenia układu oddechowego
  • zmniejszenie nasilenia objawów choroby
  • poprawa kontroli leczenia
  • zwiększenie świadomości i zaangażowania chorego w proces leczenia
  • poprawa tolerancji wysiłku i wydolności fizycznej.

Rehabilitacja pulmonologiczna weszła do standardów leczenia ze względu na wysoką skuteczność w zmniejszaniu objawów związanych z chorobami układu oddechowego. W oparciu o zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc oraz o wytyczne European Respiratory Society i American Thoracic Society opracowany został przez zespół specjalistów Uzdrowisku kompleksowej program rehabilitacji układu oddechowego.

 

Wskazania

  • przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
  • nawracające choroby nosa, zatok, gardła i krtani,
  • przewlekłe zapalenia oskrzeli i płuc,
  • schorzenia o podłożu alergicznym,
  • astma oskrzelowa.
 

Przeciwwskazania

  • aktywna choroba nowotworowa lub przebyta przed upływem 5-letniej karencji,
  • leczenie immunosupresyjnie: cytostatykami, cyklosporyną, radioterapią, sterydoterapią w dużych dawkach bez względu na przyczynę stosowania,
  • poważne uszkodzenie narządu ruchu uniemożliwiające samodzielne poruszanie się,
  • ciężka niewydolność oddechowa i krążeniowa ograniczająca sprawność życiową do spoczynkowego trybu życia,
  • choroby zakaźne w trakcie aktywności klinicznej, ostrej i przewlekłej (nosicielstwo nie jest przeciwwskazaniem),
  • ostre choroby infekcyjne przebiegające z gorączką

Z usług nie mogą korzystać osoby cierpiące na:

  • reumatyczne i zwyrodnieniowe schorzenia układu kostno-stawowego,
  • chorobę niedokrwienną serca w przypadku niestabilnej dusznicy bolesnej lub zaburzeń rytmu grożących utratą przytomności,
  • niekontrolowane nadciśnienie tętnicze,
  • niestabilną cukrzycę,
  • choroby psychiczne zwłaszcza zespoły depresyjne i klaustrofobię,
  • a także kobiety w ciąży.
 

Badania i rozwój

Celem prowadzenia działalności badawczo – naukowej Uzdrowiska Kopalnia Soli Wieliczka jest optymalizacja procesu leczenia, nadzór nad czynnikami terapeutycznymi oraz dostarczenie obiektywnych, potwierdzonych naukowo informacji na temat stosowanej metody leczenia.

Patronat naukowo-badawczy nad działalnością Uzdrowiska Kopalnia Soli „Wieliczka” w zakresie chorób alergicznych i chorób układu oddechowego objął Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum natomiast w zakresie turystyki i fizjoterapii - Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie.

Uzdrowisko Kopalnia Soli „Wieliczka” prowadzi stały monitoring parametrów fizykochemicznych i biologicznych, kontrolując czynniki klimatyczne istotne w procesie leczniczym. Prowadzony jest także szereg projektów medycznych. Dotyczących głównych jednostek chorobowych, leczonych w Uzdrowisku Kopalnia Soli „Wieliczka”.

Szczegółowe informacje o współpracy naukowej i artykuły naukowe na temat subterraneoterapii można otrzymać wypełniając poniższy formularz. (badanianaukowe@kopalnia.pl)


Opinie ekspertów

„Rehabilitacja pulmonologiczna jest wskazana u każdego pacjenta, który pomimo optymalnej terapii medycznej odczuwa dolegliwości, ma zmniejszoną tolerancję wysiłku, upośledzone możliwości wykonywania czynności codziennych lub obniżoną jakość życia.”

prof. dr hab. n. med. Lucyna Mastalerz – Konsultant Wojewódzki w dziedzinie chorób płuc

„Leczenie klimatyczne wspomaga leczenie przewlekłych chorób zapalnych dróg oddechowych zarówno alergicznych (alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa) jak również niealergicznych. Subterraneoterapia ma tą przewagę nad innymi metodami leczenia klimatycznego, że dodatkowo izoluje pacjenta przed ekspozycją na naturalne alergeny oraz szkodliwe substancje chemiczne.”

Dr hab. n.med. Ewa Czarnobilska, prof. UJ – Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Alergologii – Przewodnicząca Małopolskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, Kierownik Centrum Alergologii Klinicznej i Środowiskowej UJ CM

„Subterranetoerapia jest cenną metodą leczenia przewlekłych nieżytów górnych dróg oddechowych. Aerozol solny wywiera korzystne działanie na stan błony śluzowej nosa, gardła i krtani, co w znamienny sposób zmniejsza dolegliwości pacjentów laryngologicznych. Prowadzone w wielickim Uzdrowisku badania naukowe potwierdzają leczniczy wpływ aerozolu solnego na błonę śluzową nosa i zatok przynosowych .”

Prof. dr hab. n. med. Jacek Składzień – Konsultant Wojewódzki w dziedzinie otolaryngologii


Literatura

Badyda AJ, Rogula-Kozłowska W, Rogula-Kopiec P, Latour T. Analiza aerozolu metodą aspiracyjną oraz z wykorzystaniem płuczek dwukanałowych. Wieliczka 2016, Archiwum Kopalni Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna (dane niepublikowane)

Błażejczyk K, Wiszniewski A. Operat uzdrowiskowy dla sanatorium uzdrowiskowego w urządzonych podziemnych wyrobiskach górniczych Kopalni Soli w Wieliczce. IGiPZ PAN, Wieliczka 2011. Archiwum Kopalni Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna (dane niepublikowane)

Bromboszcz J, Włoch T, Rehabilitacja pulmonologiczna. Wytyczne AACVPR do programów rehabilitacji pulmonologicznej. Wyd. Elipsa-Jaim. Kraków 2012

Czarnobilski K, Szlęk R, Lis G, Obtułowicz K, Czarnobilska E, Lalik B. Skuteczność subterraneoteapii w leczeniu astmy oskrzelowej ocenianej pomiarem tlenku azotu w powietrzu wydychanym. Alergol Immunol 2013; 10: 30-32

Gębarowska E, Pusz W, Kucińska J, Kita W. Comparative analysis of airborne bacteria and fungi in two salt mines in Poland. Aerobiology 2017; doi.org/10.1007/s10453-017-9502-6

Horvath T. Speleotherapy: a special kind of climatotherapy, its role in respiratory rehabilitation. Int Rehabil Med 1986; 8: 90-92

Kalinowska AK, Mirska A, Dmitruk E. Subterraneoterapia jako swoista metoda klimatoterapii. Acta Balneol 2013; 1(131): 55-58

Kostrzon M, Czarnobilski K, Badyda A. Climate characteristics of salt chambers used for therapeutic purposes in the ‘Wieliczka’ Salt Mine. Acta Balneol 2015; 1(139): 52-68

Kostrzon M, Czarnobilski K, Czarnobilska E. The influence of pulmonary rehabilitation in the Wieliczka Salt Mine on asthma control – preliminary results. Prz Lek 2015; 72(12): 716-720

Kostrzon M, Szpunar M. The effect of pulmonary rehabilitation conducted in the Salt Mine and on the surface in COPD patients. International Conference Advances in Pneumology. 2016 Warszawa

Kostrzon M. Latour T, Badyda A, Rogula-Kozłowska W, Leśny M. Badania składu chemicznego aerozolu w Uzdrowisku Kopalnia Soli „Wieliczka” metodą „płuczkową”. Przegląd Solny 2017: 13: 107-114

Mętel S, Sambor B, Adamiak J, Gattner H, Kostrzon M, Szczygieł E, Golec J. Zastosowanie terapii N.A.P. - neuro-ortopedyczna plastyczność zależna od aktywności w warunkach podziemnych komór solnych Uzdrowiska Kopalnia Soli "Wieliczka" u osób dorosłych z astmą oskrzelową oraz przewlekłymi schorzeniami górnych dróg oddechowych - badanie pilotażowe. Rozdział w: Zdrowie dla regionu. Uzdrowiska. Tom 2. Red Elżbieta Lonc, Kinga Plewa-Tutaj. Wałbrzych 2017. Wydawnictwo Uczelniane Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa; 57-74.

Nici L, Donner C, Wouters E, Zuwallack R, Ambrosino N i in. American Thoracic Society / European Respiratory Society Statement on Pulmonary Rehabilitation. Am J Respir Crit Care Med 2006; 173: 1390 – 1413

Nurov I. Immunologic features of speleotherapy in patients with chronic obstructive pulmonary disease. MHSJ 2010; 2: 44-47

Obtułowicz K, Myszkowska D, Dyga W, Mazur M, Czarnobilska E. Hypoalergenowa subterraneoterapia w komorach solnych Kopalni w Wieliczce w leczeniu alergii dróg oddechowych i skóry. Znaczenie bioaerozolu. Alergol Immunol 2013; 10; 20-23.

Obtułowicz K, Składzień J, Michalak J, Gawlik J, Wróblewska I. Skuteczność leczenia subterraneoterapią alergicznego nieżytu nosa w komorach solnych szpitala uzdrowiskowego Kinga w Wieliczce. Prz Lek. 1999; 56(12); 1-3

Obtułowicz K. Mechanisms of theraputic effects of subteranoetherapy in the salt chambers of the Salt Mine in Wieliczka, Poland. Alergol Immunol 2013; 10: 26-29.

Olechnowicz-Bobrowska B, Wojkowski J. Bioklimat komór sanatoryjnych w kopalniach soli Bochni i Wieliczki. Acta Agr 2004; 3 (2): 343-349

Paraszczuk K, Brudnik K, Kostrzon M. Wydobycie i wykorzystanie wody leczniczej w Kopalni Soli „Wieliczka”. Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie. 2017; 6(274): 22-26

Ponikowska I., Ferson D. Nowoczesna medycyna uzdrowiskowa. Medi Press, 2009

Ries AL, Bauldoff GS, Casaburi R, Mahler DA, Rochester CL, Herrerias C, Pulmonary Rehabilitation. Joint ACCP/AACVPR Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest 2007; 131: 4S-42S

Rogula-Kozłowska W, Kostrzon M, Rogula-Kopiec P, Badyda AJ. Particulate matter in the air of the underground chamber complex of the Wieliczka Salt Mine Health Resort. W: Pathology of pulmonary disorders. Pokorski M. (ed.) series 955, Advances in Experimental Medicine and Biology. Springer International Publishing 2016: 9-18.

Rogula-Kozłowska W, Kostrzon M, Rogula-Kopiec P, Badyda AJ. Particulate Matter in the Air of the Underground Chamber Complex of the Wieliczka Salt Mine Health Resort. Adv Exp Med and Biol 2016; 955: 9-18

Skulimowski M. Leczenie chorych na astmę oskrzelową w komorach kopalni soli w Wieliczce. Przegl Lek 1964; 4-5; 225-228

Wiszniewski A. Environment of air-ions in healing chambers in the "Wieliczka" salt mine. Acta Phys Pol A. 2015; 127(6): 1661-1665.

Wiszniewski A. Environment of air-ions in healing chambers in the "Wieliczka" salt mine. Acta Phys Pol A. 2015; 127(6): 1661-1665.

 
Światowe dziedzictwo


facebook

Serwis internetowy „Kopalnia Soli „Wieliczka” wykorzystuje pliki cookies, które umożliwiają i ułatwiają Ci korzystanie z jego zasobów. Korzystając z serwisu wyrażasz jednocześnie zgodę na wykorzystanie plików cookies. Szczegółowe informacje znajdziesz w zakładce Zastrzeżenia Prawne.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia